News:

Goodman declares restitution policy is becoming more bureaucratic

1970
1945
NRC Handelsblad 2 March 2010
By Sandra Smallenburg
(In translation)

Second claim from the heirs of art collector Gutmann who died in war under consideration by Restitution Committee

 

According to Simon Goodman, grandson of Jewish art collector Fritz Gutmann, the Netherlands is making little effort to compensate his family for the lost art

 


Recently rediscovered work by Hans Baldung Grien in the Zimmerli Art Museum. The case is under negotiation since late last year.
 

Simon Goodman, grandson of the Jewish art collector Fritz Gutmann, is dissatisfied with the way the Dutch government handles his requests for restitution of parts of his family’s possessions. According to Goodman the government’s restitution policy has become more bureaucratic over the last five years. Goodman also complains that The Netherlands does not want to compensate his family for art objects that have been lost while under custody of the Dutch state.


In 2002 the Dutch government restituted 233 art objects to the heirs of Fritz and Louise Gutmann. The collection of the banker’s family from Heemstede was seized by the Nazis in World War II. After the war the collection became property of the Dutch state. The restitution of the large art collection meant, as it did with the Goudstikker case, a great loss for Dutch museums. When parts of the collection were auctioned in 2002, the Rijksmuseum bought back some important pieces.


At this moment a second claim by the Gutmann heirs is handled by the Restitution Committee. Thirteen pieces of art are being claimed: one painting, one sculpture and eleven antique pieces. According to Simon Goodman, his family has evidence that at least twenty other pieces had been returned to the Netherlands after WWII. But because the Restitution Committee has found no trace of those works in the NK-collection, and they therefore have no so-called NK numbers, they will not be considered. 
 

 

According to Goodman his family has had to deal with increasing bureaucracy in the last five years.  “Even with the few items where we could find NK numbers the Restitution Committee has stalled us with procedures. We were asked repeatedly for more documentation. And this is mostly for art and antiques that according to their records show my grandfather as the last owner, before the invasion of the Netherlands.” 


Also, says Goodman, “the Restitution Committee have more recently been unwilling to make available their documentation. This denial of normal legal disclosure puts my family at a severe disadvantage.”


A spokesperson of the Restitution Committee says it does not recognize the complaint of bureaucracy. “We handle the cases as we have always done. The procedures have not changed. The Restitution Committee searches actively for documentation, but we expect the same from the claimant.”

The Ministry of Education, Culture and Science also denies that the Dutch state changed its policy. “The missing NK numbers is no reason to refuse to handle a request”, said a spokesperson. “But it must be clear which works of the NK collection are being claimed before a request can be submitted to the Restitution Committee.”

At the end of January Goodman received a letter from Ronald Plasterk, Culture Minister at the time, saying that one of the claimed works, a prayer mat, was no longer part of the NK collection. The object appeared to have been removed from the collection in 1985 because of its bad condition.


According to Plasterk he could not “provide for compensation of any kind”. This is unjust, says Goodman. “Because in 2002 the ICN compensated my family for approximately fifteen art objects that had been lost or damaged while in the care of the Dutch state.”


“The Restitution Committee cannot judge on objects that are no longer there”, is the response of its spokesperson. “It is a known fact that 10 to 15 percent of the NK collection went missing. But the Restitution Committee is not able to say anything about financial compensation. This is a case between the Ministry of
Education, Culture and Science and Goodman. If the minister wants a verdict in this case, he should officially ask us. He has done so in the past, but not this time.”


According to Ministry spokesperson the restitution policy does not provide for “objects of art that under circumstances (theft, destruction, missing) have been lost”. The fact that in 2002 the Netherlands did compensate the Goodmans, has to do with the context of that specific case, he says. “In that case, it was already decided to restitute the collection. Only later we found out that we could not give back the full collection, because parts of it were missing.”

 

And then there’s this other financial dilemma. In 1954 the Gutmann family paid ninety-two thousand Dutch Guilders to the Dutch state to buy back some 200 paintings and antiques. But the family did not have enough money to buy everything back. The other part, more than 230 objects, stayed in the hands of the Dutch state and was returned to the family in 2002. Goodman’s point is that if his family had not paid in 1954, these pieces would have been eligible for restitution – free of charge in 2002.  That’s why Goodman in 2005 filed a request for a refund equivalent to 630,000 Euros today, which Plasterk dismissed last year.


“The restitution policy has always been about the returning of actual pieces of art”, responded the Ministry spokesperson. “The current policy does not provide for compensation of the sum of money the family paid in 1954.”


Goodman is very indignant about this. “
The court concluded in 1954 that my murdered grandfather had somehow benefited from the forced sale to the Nazis. Even though the proceeds had subsequently been stolen by a 'Verwalter’. Therefore the family in 1954 was forced to buy back its own property. And to this day the Netherlands claims it did not benefit from this transaction.


“The preceding ministers Van der Laan and Van der Hoeven were both able to drag out this issue until leaving office. And now minister Plasterk also has left office.” But the new minister can also expect a claim, says Goodman. “They have to do justice to my family.”

 

To see the original article in Dutch, click here.  To read the Dutch original text, see below:

 

Goodman noemt teruggavebeleid steeds bureaucratischer

Tweede claim van erfgenamen van in oorlog omgekomen kunstverzamelaar Gutmann in behandeling bij Restitutiecommissie

Door onze redacteur
Sandra Smallenburg

AMSTERDAM, 2 MAART.

Volgens Simon Goodman, kleinzoon van de joodse kunstverzamelaar Fritz Gutmann, doet Nederland weinig moeite om zijn familie te compenseren voor de verloren kunst.

Simon Goodman, de erfgenaam van de joodse kunstverzamelaar Fritz Gutmann, is ontevreden over de manier waarop de Nederlandse staat omgaat met zijn verzoeken om teruggave van delen van zijn familiebezit. Volgens Goodman is het teruggavebeleid van de overheid in de laatste vijf jaar bureaucratischer geworden. Ook klaagt hij dat Nederland zijn familie niet wil compenseren voor kunstvoorwerpen die verloren zijn gegaan terwijl ze in beheer waren van de Nederlandse staat.

In 2002 gaf de Nederlandse overheid ‘op morele gronden’ 233 kunstwerken terug aan de nazaten van Fritz en Louise Gutmann. De verzameling van de bankiersfamilie uit Heemstede, die vooral uit kunstnijverheidsvoorwerpen bestond, was in de Tweede Wereldoorlog opgeëist door de nazi’s. Na de oorlog viel de verzameling in handen van de Nederlandse staat.

De teruggave van de omvangrijke collectie betekende, net als bij de zaak Goudstikker, voor veel Nederlandse musea een aderlating. Toen delen van de verzameling in 2002 geveild werden, kocht onder meer het Rijksmuseum belangrijke stukken terug.

Op dit moment is een tweede claim van de erven Gutmann in behandeling bij de Restitutiecommissie. Door de familie worden dertien objecten teruggeëist, waaronder een schilderij, een beeldhouwwerk en elf antiekstukken. Volgens Gutmanns kleinzoon, de in Californië wonende Simon Goodman (hij veranderde zijn naam), heeft zijn familie bewijs dat nog ruim twintig andere kunstvoorwerpen uit de Gutmann-collectie na de oorlog aan Nederland zijn teruggegeven. Maar omdat van die werken geen spoor is teruggevonden in de Nederlands Kunstbezit-collectie, en ze daardoor niet over een zogeheten NK-nummer beschikken, worden die claims niet aan de Restitutiecommissie voorgelegd.

Volgens Goodman heeft zijn familie de afgelopen vijf jaar te maken gehad met toenemende bureaucratie. „Zelfs als we wél de NK-nummers van de werken hadden achterhaald, zadelde de Restitutiecommissie ons steeds weer op met nieuwe verzoeken om documentatie. Terwijl in de meeste gevallen uit hun eigen dossiers is gebleken dat mijn grootvader de laatste eigenaar was voordat Nederland bezet werd.”

Daarbij, zegt Goodman, is de Restitutiecommissie steeds terughoudender in het toegankelijk maken van haar documentatie. „Daardoor wordt mijn familie sterk benadeeld.”

Een woordvoerder van de Restitutiecommissie zegt de klacht van bureaucratie niet te herkennen. „Wij behandelen zaken op dezelfde manier als altijd. De procedures zijn niet veranderd. De Restitutiecommissie doet zelf actief onderzoek, maar van de claimant wordt ook gevraagd of hij documentatie kan overleggen.”

Ook het ministerie van OCW ontkent dat de Nederlandse staat zijn beleid heeft gewijzigd. „Het ontbreken van een NK-nummer in een restitutieverzoek is voor het ministerie geen reden om het niet in behandeling te nemen”, zegt een woordvoerder. „Wel moet voldoende duidelijk zijn welke kunstvoorwerpen uit de NK-collectie men claimt, voordat een verzoek aan de Restitutiecommissie kan worden voorgelegd.”

Eind januari ontving Goodman een brief waarin Ronald Plasterk, de toenmalige minister van Cultuur, hem meldde dat een van de geclaimde werken, een Perzisch tapijt, zich niet meer in de Nederlands Kunstbezit-collectie bevindt. Het werk blijkt in 1985 uit de collectie verwijderd te zijn, omdat het onherstelbaar beschadigd was.

Volgens Plasterk kan hiervoor „geen enkele compensatie gegeven worden”. Ook daarover is Goodman verbolgen. Want in 2002, zo stelt hij, kreeg zijn familie nog wel financiële compensatie voor circa vijftien kunstvoorwerpen die verloren waren gegaan terwijl ze in beheer waren van de Nederlandse staat.

„De Restitutiecommissie kan zich niet uitspreken over claims die niet aan haar zijn voorgelegd”, reageert Campfens. „Dit is een zaak die speelt tussen het ministerie van OCW en Goodman. Als er een uitspraak over deze zaak gewenst zou zijn, zou de minister die aan ons moeten voorleggen.”

Volgens de woordvoerder van het ministerie voorziet het restitutiebeleid niet in financiële compensatie voor „cultuurgoederen die door omstandigheden (diefstal, teloorgang, vermissing) uit het bezit van de staat zijn geraakt”. Het is bekend dat 10 tot 15 procent van de NK-collectie verloren is gegaan. Dat in 2002 wél compensatie is betaald heeft volgens het ministerie te maken met de context van die specifieke zaak. „Daarbij speelde een belangrijke rol dat er een besluit tot teruggave was genomen over de claim. Daarna bleek dat deze beslissing niet volledig kon worden uitgevoerd, omdat bij de teruggave pas bleek dat een goed ontbrak.”

En dan speelt er nog een andere geldkwestie. In 1954 betaalde de familie Gutmann ruim 92 duizend gulden aan de Nederlandse staat om bijna 200 schilderijen en antieke voorwerpen terug te kopen. Voor andere werken ontbrak het de familie aan geld, deze werden door de Nederlandse staat in 2002 teruggegeven aan de familie.

Volgens Goodman waren de kunstwerken in 2002 sowieso, maar dan kosteloos, teruggegeven. Daarom diende hij in 2005 een verzoek in voor financiële compensatie, omgerekend een bedrag van 630 duizend euro. Maar ook daarop kreeg hij van de minister nul op het rekest. „Het restitutiebeleid is steeds gericht op feitelijke teruggave van cultuurgoederen”, reageert de woordvoerder van OCW. „Het huidige beleid voorziet niet in een compensatie van het bedrag dat de familie in 1954 heeft betaald.”

Goodman is hierover zeer verontwaardigd. „De rechter concludeerde in 1954 dat mijn vermoorde grootvader op de een of andere manier had geprofiteerd van de gedwongen verkoop aan de nazi’s. Terwijl de opbrengst vervolgens werd gestolen door een ‘Verwalter’. Daarom moest de familie in 1954 haar eigen bezittingen terugkopen. Tot de dag van vandaag beweert Nederland dat het niet heeft geprofiteerd van deze transactie.

„De vorige verantwoordelijken, staatssecretaris Van der Laan en minister Van der Hoeven, hebben de kwestie uitgesteld totdat ze hun post hadden verlaten. En nu is Plasterk afgetreden.” Maar ook zijn opvolger kan een claim verwachten. Goodman: „Mijn familie moet recht worden gedaan.”

Recent hervonden werk van Hans Baldung Grien. Hierover wordt sinds eind vorig jaar onderhandeld. Zimmerli Art Museum.

 

© website copyright Central Registry 2020